آموزش

Plagiarism چیست؟

Plagiarism چیستPlagiarism (انتحال، دزدیِ علمی، دستبرد فکری/ هنری یا ایده‌دزدی) به معنی تخصیص دادن خلاقیت ادبی، هنری یا پژوهشی دیگری یا بخشی از آن یا متن ناشی از آن به خود، گویی که خود شخص آن را خلق کرده است. دستبرد فکری ممکن است بدون رضایت صاحب اصلی اثر و یا با رضایت وی انجام شود.

دستبرد فکری اگر در حوزه ادبیات باشد دزدی ادبی، اگر در حوزه هنر باشد سرقت هنری و اگر در حوزه پژوهش‌های دانشگاهی انجام شود سرقت علمی نامیده می‌شود. به زبان ساده دستبرد علمی یا ادبی یعنی رونویسی کارها یا ایده‌های دیگران و انتساب آنها به خود! در ادبیات آموزش دانشگاهی، دستبرد فکری توسط دانشجویان، استادان، یا پژوهشگران را نادرستی آموزشی می‌دانند و متخلفان مورد انتقادات و تنبیهات آموزشی قرار می‌گیرند. در روزنامه‌نگاری، سرقت حقوق معنوی نقض اخلاق روزنامه‌نگاری شمرده می‌شود و با متخلفان معمولاً برخورد می‌شود که این برخوردها می‌تواند شامل برخوردهای انضباطی باشد. البته برخی نیز ادعا دارند که ناخودگاه آن را انجام داده‌اند.

 

مصادیق دزدی علمی

  • نقل قول

اگر عین جمله‌ای را از کسی نقل می‌کنید باید حتماً در گیومه قرار دهید و مرجع هم به دنبال آن بیاید. ضمناً توجه کنید که آیا اجازه دارید جمله را نقل قول کنید یا خیر (برخی از نشریات شرایط خاصی برای نقل‌قول قائلند -نظیر نحوه ارجاع دادن یا حداکثر جملاتی یا کلماتی که می‌توانید نقل قول کنید – که می‌بایست این شرایط را دقیقاً در نظر گرفت). ولی اصولاً نقل قول در حد یکی دو جمله مشکلی ندارد.

  • استفاده از نتایج دیگران

استفاده از نتایج اشکال نمودارها (هر چند کوچک و جزیی) باید با ارجاع کامل باشد. اگر از نتیجه منحصر به‌ فرد کسی یا گروهی استفاده می‌کنید حتماً باید ارجاع بدهید. مفاهیمی که بسیار جا افتاده‌اند (مثل قانون نیوتون) نیازی به مرجع ندارند.

  • استفاده از جمله‌های دیگران

کپی کردن حتی با عوض کردن ساختار جمله باز هم دزدی علمی است. بدین معنی که مثلاً تغییر زمان فعل از معلوم به مجهول جمله را از آن شما نمی‌کند.

  • استفاده از جملات قبلی مقالات خودتان

کپی کردن جملاتی از مقاله قبلی خودتان یا مقاله‌ای که جای دیگری چاپ کرده‌اید هم پوشانی بوده و جرم به حساب نمی‌آید ولی کار ناپسندی است؛ ولی به نظر نگارنده این مطلب، مقاله‌ای که در یک کنفرانس ارائه شده می‌تواند با تغییراتی در یک مجله چاپ شود (باز هم با قوانین هردو یعنی کنفرانس و مجله مجدداً چک کنید).

  • ارائه مقالات در کنفرانس و سمینارها

در ارائه مقالات زیر هر شکل عکس و نموداری که کار مستقیم خود شما نیست باید مرجع بدهید. مراجع را می‌توانید در پایین صفحه هم بنویسد؛ ولی باید دیده شود.

  • دزدی علمی غیرعمدی

بعضی وقت‌ها سرقت علمی واقعاً به صورت اتفاقی است. سرقت علمی اتفاقی هم جرم است (همان‌طور که اگر شما مستقلاً اختراعی را بکنید که قبلاً ثبت شده حق استفاده تجاری از آن را ندارید و استفاده تجاری اتفاقی از آن جرم است). بنابراین بهتر است با دقت بیشتری منابع را مطالعه کنید و نت بردارید.

  • سایه نویسی

سایه نویسی یکی از مصادیق دستبرد فکری است. در سال‌های اخیر و با افزایش تعداد فارغ التحصیلان از یک سو و افزایش تعداد دانشگاه‌هایی که معیارهای ارزیابی آسان تری دارند باعث شده که شکل سازمان یافته‌ای از سایه نویسی در ایران شکل بگیرد.

 

کشف دستبردهای علمی

در سالیان اخیر تعداد موسساتی که به طراحی و تحریر پایان‌نامه و مقالات علمی می‌پردازند، با رشد تصاعدی روبرو بوده است. فعالیت این موسسات در قالب شرکت‌های دانشگاهی و دفاتر خدمات دانشجویی سازمان یافته و رسمی و بهره‌گیری آنان از تکنیک‌های ویراستاری، یافتن تقلب‌های علمی را در ایران دشوار ساخته است. نقطه شروع اقدامات بازدارنده در مقابل این موسسات پدید آمدن جنبش‌های دانشجویی در جهت مخالفت با تداوم فعالیت این موسسات و آگاه‌سازی عموم دانشجویان نسبت به تبعات رجوع بدین موسسات است. دانشگاه‌ها نیز باید با اقدامات حقوقی به مقابله با این موسسات بپردازند و آنها را از حیث درج اسامی اعضای هیئت علمی و خدشه دار نمودن اعتبار دانشگاه تحت پیگرد قرار دهند. در کنار این اقدامات، بروز رسانی و تکمیل پایگاه‌های جامع علمی که حفاظت از حقوق مالکیت فکری را برای دانشجویان فراهم می‌آورد می‌تواند راهکار مناسبی در برابر اقدامات این موسسات به شمار آید.

 

iThenticate چیست؟

iThenticate یک سرویس پیشرو و یک نرم افزار حرفه ای تشخیص سرقت ادبی و فن آوری پیشگیری از آن است که توسط ناشران علمی و گروه های پژوهشی در سراسر جهان پشتیبانی و استفاده می شود، بطوریکه اطمینان لازم از اصالت پیش نویس مقاله را قبل از انتشار ایجاد مینماید. با کمک این بانک اطلاعاتی گزارش دقیق درصد سرقت ادبی با ارایه مستندات کامل از منبعی که کپی برداری صورت گرفته است، انجام می شود.

  • کاربرد iThenticate

iThenticate به سردبیران، نویسندگان و محققان کمک می کند تا با مقایسه نسخه های پیش نویس مقاله خود با بیش از ۲۴ میلیارد صفحات وب و ۱۲۲ میلیون آیتم های محتوایی، از جمله ۳۲ میلیون اثر منتشر شده از بیش از ۳۰۰ انتشارات علمی که عضو Cross Check هستند، از سوء رفتار درمورد سرقت ادبی جلوگیری کنند.

  • مزایای iThenticate

با کمک این بانک اطلاعاتی گزارش دقیق درصد سرقت ادبی با ارایه مستندات کامل از منبعی که کپی برداری صورت گرفته است، در زمانی کوتاه و در ابتدای ورود مقاله انجام میشود.

 

منبع: ویکی پدیا